Predmeti od filigrana, koji svedoče o gradskoj i verskoj kulturi juga Srbije, najočuvaniji su u crkvenim riznicama.

Doktor Vuk Dautović, naučni saradnik na Filozofskom fakultetu u Beogradu objašnjava: “Crkvene riznice su najmanje oštećene pa su najkrupniji predmeti u njima. Ljudi se sele, nose svoje predmete sa sobom, tako da se ta gradska kultura svuda potire ne samo u Vranju.”

Najdragocenije predmete kupovale su imućne hadžije, koje su putovale po velikim evropskim gradovima. Za njih, kao i za kraljevski dvor i crkve, ukrase od filigrana i zlata izrađivale su i poznate kujundžije iz Vranja, Niša, Pirota i Leskovca.

Dr Vuk Dautović dodaje: “Vranje baštini jednu veoma složenu kulturu, koja nije lokalna nego pripada jednoj impozantnoj mreži balkansko hrišćanske vizuelne kulture, i to je ono na šta svi treba da budemo ponosni.”

Filigranstvo su majstori sa juga Srbije učili od iskusnih grčkih i osmanskih kujundžija kao i od Cincara koji su se bavili zlatarstvom.

Iva Laković, etnološkinja u Narodnom Muzeju u Vranju kaže: “Neka posebna karakteristika tog nakita ne može da se kaže da se izdvaja po nečemu. Ono što se nosilo u Beogradu, čak i u evropskim gradovima i u Beču, jer su vranjski trgovci putovali od Carigrada do Beča i prenosili su ta znanja, i naši zlatari i filigrani ni u čemu nisu zaostajali za onim iz Beča ili turskih gradova.”

Nakit od filigrana bio je deo vranjske gradske nošnje od sredine 19. do sredine 20 veka.

“Ono što se nosilo u Vranju u to vreme, dosta se oslanjalo na kosovske zanatske radionice, odnosno, na njihove filigranske i zlatarske radnje”, dodaje Iva Laković.

Sredinom 19. veka Vranje je bio vrlo razvijen zanatski centar, a sve radionice i zlatarske radnje nalazile su se u glavnoj ulici

Simptom/RTS