Film prema istoimenom romanu Meše Selimovića, za koji je scenario pisao Borislav Mihajlović- Mihiz, urađen je 1974. godine u produkciji Centar filma, Avala filma, Bosna filma, Kosovo filma, Studija Titograd i Zeta filma, a digitalizovan je ove godine u saradnji Jugoslovenske kinoteke i kompanije A1.

foto printscreen film Derviš i smrt

Velimirovićev kratki film “More, sunce i…” restaurisan je ove godine. Dokumentarac urađen 1971. u produkciji Dunav filma, promotivnog je karaktera, a prikazuje Boku Kotorsku i delove Istre. U bogatom opusu, “More, sunce i…” je jedan od sedam filmova koje je autor posvetio zavičaju, Boki Kotorskoj, a tu su još i: “Nokturno za Kotor”, “Kako sačuvati grad”, “U spomen slavne mornarice”, “Njegoš u Boki”, “Dobro došli u Kotorski fjord”, “Kotor biserna školjka Jadrana”.

Zdravko Velimirović (Cetinje, 1930 – Beograd, 2005) bio je jugoslovenski filmski, televizijski, radio i pozorišni reditelj, scenarista i profesor filmske režije. Odrastao je u Kotoru, gde je završio gimnaziju, a u Boki je još kao mlad sticao inspiraciju i usmerenje za umetnički rad.

                                                   foto priv.arhiva

Filmsku i pozorišnu režiju diplomirao je na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu 1954. godine. Završio je i Visoku filmsku školu u Parizu – IDHEC (1957).
Bio je redovni profesor filmske režije, šef Katedre i dekan na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (1976–1996) i vanredni profesor na Univerzitetu u Montrealu 1990. godine. Za redovnog člana Crnogorske akademije nauka i umjetnosti izabran je 12. decembra 2003. godine. Bio je član žirija Filmskog festivala Herceg Novi, kao i više domaćih i svetskih festivala.

“Moj junak teži osveti, a vaš svetu pravde”, govorio je Meša Selimović reditelju filma „Derviš i smrt“ Zdravku Velimiroviću

Meša Selimović na snimanju filma „Derviš i smrt“ sa Zdravkom Velimirovićem i glumcima, foto privatna arhiva

Autor je osam igranih i više od 50 dokumentarnih i kratkih filmova, 20 radio drama i pet pozorišnih predstava. Filmovi Zdravka Velimirovića predstavljali su jugoslovensku kinematografiju na brojnim internacionalnim filmskim festivalima.
Dobitnik je brojnih jugoslovenskih i svetskih priznanja. Među njima su: Zlatna arena za režiju i Zlatna arena za scenario u Puli, zlatna i dve srebrne medalje na Festivalu dokumentarnog filma u Beogradu, Gran- pri na Festivalu u Aveiru i Specijalna nagrada žirija u Lajpcigu. Savez filmskih stvaralaca Ruske Federacije dodelio mu je Povelju za „vidan doprinos svetskoj kinematografiji” 2001. godine.

Respektabilni opus Velimirovića obuhvata filmove: “Zublja grahovačka” (1958) za koji je dobio Trinaestojulsku nagradu, “Dan četrnaesti” (1960) – prvi jugoslovenski film u zvaničnoj konkurenciji na Festivalu u Kanu; “Provereno nema mina” (1965); “Lelejska gora” (1968), za koji je dobio Trinaestojulsku nagradu i nagradu na Internacionalnom festivalu u Pnom Penu, a predstavljao je jugoslovensku kinematografiju na festivalima u Kairu i Čikagu; “Derviš i smrt” (1974) – jugoslovenski kandidat za Oskara, koji je osvojio Veliku srebrnu arenu na Pulskom festivalu i Zlatnu arenu za režiju, kao i nagrade za scenografiju, kameru, kostim i epizodnu ulogu.

Simptom/Nova